Kulturno-istorijski spomenici

Od svih kulturno istorijskih spomenika na području opštine Sokobanja daleko najveći značaj ima Soko-grad. Nastao je u periodu Justinijana (I do VI vek) za odbranu od Avara i Slovena. Pominje se u vreme Stevana Nemanje oko proterivanja bogumila – tada je razaran. Obnovljen, ostaje u sastavu srednjevekovne Srbije do 1413. godine kada ga Bajazitov sin Musa Kesedžija konačno razara. Sam grad sastoji se, u stvari, od dva grada: donjeg, koji je izgradžen samo na mestima lakog prilaza, i gornjeg, koji je na višem vrhu grebena.

U samom centru Sokobanje nalazi se nekoliko kulturno-istorijskih spomenika. Kupatilo “Park”, u kome je i kada kneza Miloša Obrenovića, je muzejske vrednosti i pod zaštitom države. Podigli su ga Turci, na rimskim temeljima, ali je dva puta obnovljeno.
Prvi put ga je obnovio knez Miloš Obrenović, a drugo obnavljanje je bilo posle drugog svetskog rata.

Nasuprot kupatila “Park” je “Milošev konak”, izgrađen za potrebe administracije kneževine Srbije (danas restoran).

Od posebne arhitektonske i kulturne vrednosti je crkva Svetog Preobraženja Gospodnjeg u Sokobanji. Pre oslobođenja od turaka, kako piše u “Spomenici Timočke Eparhije 1834-1934″ Sokobanja je imala bogomolju, sudeći po tome što je imala sveštenika. Godine 1835. podignuta je crkva u Sokobanji od tvrdog materijala uzetog iz Svrljiga od ruševina “srljiškog grada”.

 

 

Dvadeset godina kasnije crkva j enapukla, zatim popravljena i najzad “usled trošnosti” srušena. Današnji hram podignut je i osvećen 1892. godine od Mitropolita Srbije Mihaila. Arhitekta je bivsi bečki student g. Ivačković. Stil crkve je srpsko-vizantijski i jedna je od prvih radova pomenutom arhitekte. Nije poznato ko je radio ikonostas, iako je nastao krajem XIX i početkom XX veka. Ako se ima u vidu sredina školovanja arhitekte i stil slikara koji je radio ikonostas, onda se može pretpostaviti da je ikonostas predložio Ivačković.

Zvonara, koja je odvojena od crkve, sagrađena je 1936. godine. Građena je sredstvima i pomoći vernika Sokobanje i okoline.

U crkvenoj porti nalazi se bista Mitropolita Mihajla. On je rođen u Sokobanji 1826. godine. Osnovnu školu je završio u mestu svoga rođenja, a nižu gimnaziju u Zaječaru i Negotinu, posle čega je primljen za redovnog učenika beogradske bogoslovije.

 

 

U centru Sokobanje su još dva značajna objekta, nedaleko jedan od drugoga – muzej i biblioteka. Adaptirana zgrada muzeja je skromnih dimenzija, ali dovoljna da svojim sadržajima upotpuni kulturne potrebe meštana i turista. U muzeju se redovno organizuju prigodne izložbe slika, skulptura knjiga ili predmeta i eksponata koji mogu da zadovolje najrazličitija interesovanja. Ispred muzeja je uređen “mini-amfiteatar”, koji se u letnjoj sezoni koristi za pozorišne predstave, književn evečeri ili neke druge manifestacije.

Gradska biblioteka raspolaže sa 30.000 knjiga, ima svoju čitaonicu i video klub, a u ovoj zgradi je i Međunarodni centar za turističku i ekološku dokumentaciju.

U Sokobanji su često boravili poznati književnici i umetnici, a među njima: Branislav Nušić, Stevan Sremac i Ivo Andrić, kojima su Sokobanjčani podigli spomen biste.

Tri spomen-česme su kulturno-istorijski spomenici vredni pažnje: Hajduk-Veljkova česma, česma knjaza Miloša i česma Ljube Didića.

U selu Vrdžma, desetak kilometara od Sokobanje prema Rtnju, nalazi se još jedan spomenik istorijske prošlosti ovoga kraja – Vrmdžanski (Vrmaški) grad. Nema mnogo pisanih podataka o njemu, ali se veruje da je nastao kada i Soko-grad.

 

Manastir “Jermenčić” na Ozrenu je, takođe, iz starijih vremena. Za njegovo postojanje vezano je predanje da su ga osnovali kaluđeri, Jermeni, koji su pobegli od turske sile.

Dok su Turci opet udarili na manastir i spalili ga, a kaluđeri pobegli u Frušku Goru. Prošlo je mnogo vremena, pa su tek 1870-80. godine neki fruškogorski kaluđeri pitali da li postoji manastir na Ozrenu, svakako misleći na ostatke “Jermenčića”.

Оставите одговор

Ваша адреса е-поште неће бити објављена. Неопходна поља су означена *